Ekşi, N. (2026). Kültür varlıklarının yasadışı ithalatının önlenmesi ve iadesine ilişkin Türkiye ile İsviçre arasındaki anlaşmaya eleştirisel yaklaşım. BRIQ Kuşak ve Yol Girişimi Dergisi, 7(3), 276-301.
This work is licensed under a
Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Milletlerarası anlaşmalar, kültür varlıklarının yasadışı ticaretinin önlenmesi ve ülkeler arasında işbirliğinin sağlanmasında önemli araçlardır. Ancak bazen kültürel miras açısından zengin ülkeler ile pazar ülkeleri arasındaki asimetrik güç ilişkileri milletlerarası anlaşmalara da yansımakta ve pazar ülkelerinin çıkarlarını önceleyen birtakım hükümlere satır aralarında yer verilmektedir. Türkiye ve İsviçre arasında yapılan kültür varlıklarının yasadışı ithalatının önlenmesi ve iadesine ilişkin anlaşma asimetrik yapının bir yansımasıdır. Milletlerarası anlaşmalarda, kültür varlıkları açısından zengin ülkeler aleyhine pazar ülkelerinin menfaatlerinin korunduğunu gösteren bazı asimetrik izler bulunmasına rağmen, bu durum anlaşmaların etkisiz olduğu anlamına gelmemektedir. Çalışmamızda ulusal ve uluslararası düzeyde kültür varlıklarının yasadışı ticaretiyle mücadelenin genel çerçevesi çizilecek; ardından konuya ilişkin milletlerarası anlaşmaların bu mücadeledeki rolüne temas edilecektir. Daha sonra Türkiye ile İsviçre arasında yapılan Anlaşma’da öngörülen yasadışı ticaretle mücadele yöntemleri ve iade mekanizmaları incelenecektir. Türkiye ile İsviçre arasında kültür varlıklarının yasadışı ihracatı ve ithalatıyla mücadelede karşılıklı iş birliği ve iade usullerini öngören Anlaşma kapsamında en fazla iade talebinde bulunacak ülke Türkiye’dir. Çalışmamızın son kısmında, Anlaşma’nın Türkiye’den yasa dışı yollarla İsviçre’ye götürülen kültür varlıklarının iadesinin etkin işleyişini olumsuz etkileyebilecek asimetrik yönleri ele alınacaktır.