The Global Status Quo and Future of Maritime Cooperation Under the Belt and Road Initiative

Cheng Enfu Li Jing

Prof. Dr.

Çin Sosyal Bilimler Akademisi Çin Sosyal Bilimler Akademisi

1950 yılında Şanghay’da doğan Cheng Enfu, şu anda Çin Sosyal Bilimler Akademisi Öğretim Üyesi, Fakülte Başkanlığı üyesi, Çin Sosyal Bilimler Akademisi Üniversite Akademik Komitesi Direktör Yardımcısı ve Baş Profesörü ve Çin Sosyal Bilimler Akademisi Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Araştırma Merkezi Direktörüdür. Aynı zamanda Şanghay Ekonomi Okulu, Şanghay Finans ve Ekonomi Üniversitesi Dekanı ve Shandong Üniversitesi’nde profesör olarak görev yapmaktadır. 13. Ulusal Halk Meclisi Eğitim, Bilim, Kültür ve Sağlık Komitesi üyesi; “International Thoughts Review”, “World Political Economy Review” İngilizce uluslararası dergileri, “Political Economics Research”, “Shanghai School of Economics Quarterly” yayınlarının baş editörü; Dünya Politik Ekonomi Topluluğu (World Association for Political Economy) Başkanı, Çin Politik Ekonomi Derneği Başkanı ve Çin Dış Ekonomik Teorisi Derneği Başkanı; eşzamanlı olarak St. Petersburg Üniversitesi, Rusya, Rusya Ekonomi ve Hukuk Üniversitesi’nde fahri profesör olarak görev yapmaktadır. Yaklaşık on ülkede 30’dan fazla kitap ve 600 makale yayımlamış, dünyada ondan fazla ülkenin medyasında yüzlerce özel röportaj vermiştir. E-mail: 65344718@vip.163.com

Li Jing, Çin Sosyal Bilimler Akademisi’nde öğretim görevlisidir. 2017 yılında Renmin Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Fakültesi Uluslararası Politik Ekonomi alanında doktorasını tamamlamıştır. Mezun olduktan sonra 2019 sonuna kadar Jiangxi Normal Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışmıştır. Küresel yönetişim ve AB alanında çalışmaları olan Li Jing’in, geçtimiz yıllarda Çin’in önde gelen akademik dergilerinde birçok makalesi yayımlanmıştır. Çalışmaları arasında; “AB’nin Normatif Gücünün G20 Sürecine Etkisi”, “Devletlerarası İşlem Maliyeti Açısından Çin- Rus Doğal Gaz İşbirliği Üzerine Bir Çalışma” vd. yer almaktadır. E-mail: lijingruc2014@163.com

* Çeviri: Utku Güngör

ÖZ 2019 sonlarında, beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan COVID-19 dünya ekonomisine ciddi bir darbe vurmuştur. Bazı ülkelerin, özellikle gelişmekte olan ülkelerin ekonomileri ciddi zorluklarla karşılaşmıştır. Yüz yılda bir nadiren meydana gelebilen bir değişim yaşanmıştır. Çin bugüne kadar istikrarlı, barışçıl kalkınma, karşılıklı fayda ve kazan-kazan işbirliğine bağlı kalmıştır. Çin, zorluklarla mücadele etmek, insanların sağlığını ve güvenliğini korumak, ekonomilerin ve toplumların eski düzenine kavuşmalarını sağlamak ve kalkınma potansiyelini artırmak için “Kuşak ve Yol”un inşasında ortaklarıyla beraber çalışmayı arzulamaktadır. Çin’in teşvik etmesiyle birlikte “Kuşak ve Yol” istikrarlı bir şekilde gelişmeye devam etmektedir. Bu makale, “21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu”na odaklanmakta , “Kuşak ve Yol”un olumlu taraflarını ve karşılaştığı zorlukları ve “Kuşak ve Yol” deniz işbirliğinin analizini içermektedir.

Anahtar Kelimeler: buz ipek yolu; deniz ipek yolu; Kuşak ve Yol; liman inşası; mavi ekonomik koridor

Kuşak ve Yol Girişimi’nde Deniz ise yine Çin kıyı limanlarından başlayarak Gü-

İşbirliğinin İçeriği ve Niteliği ney Çin Denizi’nden Pasifik’e kadar uzanmakta-

2013 yılının Eylül ve Ekim aylarında, Çin Halk dır. KYG denizlerde, Kuşak ve Yol hattı boyunca

Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Xi Jinping Orta en kilit noktalardaki limanlarda sorunsuz, gü-

ve Güneydoğu Asya ülkelerini ziyaret etti. Ziya- venli ve yüksek verimli bir ulaşım koridorunun

retin öncesinde ve sonrasında “İpek Yolu Eko- ortak inşasına odaklanmaktadır. Çin-Pakistan,

nomik Kuşağı” ve “21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu” Çin-Hindistan-Myanmar-Bangladeş Ekono-

girişimini ortaya attı ve uluslararası toplumda mik Koridoru, KYG ile yakından ilgilidir ve bu

büyük bir ilgi uyandırdı. Kuşak ve Yol Girişimi nedenle yakın işbirliği ve bu konuda daha faz-

(KYG) fikri ortaya atıldıktan sonra çağrıştırdığı la mesafe kaydetmeyi gerektirir (Xinhuanet,

anlam detaylandırıldı ve netliğe kavuşturuldu. 2015a). Çin’in dışa açık ekonomisi, bu temelde

2015 yılında Çin Hükümeti, KYG’nin inşasında kapsamlı bir şekilde geliştirilecektir.

karşılıklı istişare ve birlikte çalışma yoluyla ortak Çin Hükümeti, 2017 yılında güzergah üze-

büyümeyi sağlama ilkesine bağlı kalarak, politi- rindeki ülkelerle denizcilik alanındaki işbirliği-

ka koordinasyonunu, altyapı ve tesislerin bağla- ni daha fazla geliştirmek amacıyla, uluslararası

nırlığını, engelsiz ticaret, finansal entegrasyon topluma 21.Yüzyıl Deniz İpek Yolu’nun temel

ve halklar arası bağları teşvik eden; “İpek Yolu temasını ve Çin’in bu konudaki önerisini açıkla-

Ekonomi Kuşağı ile 21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu- mak için “Kuşak ve Yol Girişimi’nde Denizcilik

nun Ortaklaşa İnşa Edilmesini Teşvik Üzerine İşbirliği Vizyonu” (bundan sonra Vizyon olarak

Vizyon ve Faaliyetler” belgesini yayımladı. anılacaktır) belgesini yayımladı. Vizyon belgesi,

“21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu”nun en önem- Çin’in İpek Yolu ruhunu -“barış ve işbirliği, açık-

li durakları, Çin’in kıyı limanlarından başlayıp lık ve kapsayıcılık, karşılıklı öğrenme ve karşılık-

Güney Çin Denizi’ne, oradan Hint Okyanusu’na lı yararı”- savunduğuna ve Çin’in işbirliği ilkele-

ve Avrupa’ya kadar uzanmaktadır. Diğer taraftan rine -“farklılıkları rafa kaldırmak ve ortak karar

oluşturmak; açıklık, işbirliği ve kapsayıcı kalkın- işbirliğine dayalı yönetişime giden bir yolu inşa

ma; piyasa temelli operasyon ve çok paydaşlı ka- etmek olduğuna dikkat çekmektedir (Xinhuanet,

tılım; ortak kalkınma ve fayda paylaşımı”- bağ- 2017a). Vizyon’un rehberliğinde Çin, Deniz İpek

lılığına işaret etmektedir. Bu temelde Vizyon, Yolu güzergahında yer alan ülkelerle bir dizi iş-

üç mavi ekonomik koridorun inşasına odak- birliği projesini hayata geçirmiştir ve bu projeler,

lanmayı önermektedir. Çin’deki kıyı ekonomik genel olarak düzgün bir şekilde ilerlemektedir.

kuşağıyla desteklenen Okyanus işbirliği, Güney Çin Denizi’nden Hint Okyanusu’na doğru batı-

ya ilerleyip Çin-Hindiçin Yarımadası Ekonomik Kuşak ve Yol güzergahında bulunan

Koridoru’nu, Çin-Pakistan Ekonomik Korido- ülkeler arasındaki toplam ticaret

ru’nu ve Bangladeş-Çin-Hindistan-Myanmar hacmi 7.8 trilyon Amerikan dolarını aşmıştır. Ekonomik Koridoru’nu bağlayarak Çin- Hint Okyanusu-Afrika-Akdeniz Mavi Ekonomik Ko-

ridoru’nu inşa etmeyi hedeflemektedir. KYG ortaya atıldığı günden bugüne çok yol

Çalışmalar, Güney Çin Denizi’nden Pasifik kat etmiş ve önemli başarılar elde etmiştir. 2019

Okyanusu’na doğru güneye uzanan Çin-Okya- yılı Temmuz ayı sonlarında, Çin Hükümeti iki

nusya-Güney Pasifik Mavi Ekonomik Korido- oturumlu Kuşak ve Yol Uluslararası İşbirliği Fo-

ru’nun ortaklaşa inşası için de yürütülecektir. rumu’nu düzenlemiştir. İlk KYG Forumu, 14 ve

Ayrıca, Avrupa’yı Kuzey Buz Okyanus’u (Arktik 15 Mayıs 2017 tarihlerinde Pekin'de düzenlen-

Okyanusu) üzerinden bağlayan bir başka mavi miş ve 29 yabancı devlet ve hükümet başkanını

ekonomik koridorun inşasına da zemin hazırve 130'dan fazla ülke ve 70 uluslararası örgütün lanacaktır. Karşılıklı fayda ve kazan-kazan işbirtemsilcisini bir araya getirmiştir. Bu forumlarda, liğine dayalı, mavi ortaklık kurmayı hedefleyen Asya’dan Avrupa, Afrika, Latin Amerika, Gü- Vizyon, 21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu’nun işbirliği

odağının, yeşil kalkınmaya, okyanus temelli re- ney Pasifik ve diğer bölgelere uzanan 136 ülke

faha, deniz güvenliğine, yenilikçi büyümeye ve ve 30 uluslararası kuruluşla 195 adet hükümet-

lerarası işbirliği anlaşması imzalanmıştır. Kuşak ve Yol güzergahında bulunan ülkeler arasındaki toplam ticaret hacmi 7.8 trilyon Amerikan dolarını aşmıştır (Kuşak ve Yol Girişimi Websitesi, 2019aKuşak ve Yol Girişimi Websitesi (2019a). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Altyapıdan insanların geçimine, ticaretten kültürel etkileşime kadar dünyanın yararına olan KYG, herkes tarafından takdir kazanmıştır. KYG’nin inşasındaki başarı, girişimin kendi nitelikleriyle yakından ilgilidir. Özellikle, aşağıdaki iki kısmı içermektedir. Bir yandan, KYG, yurt içi ve yurt dışındaki köklü değişimler bağlamında, Çin’in dünyaya (CGTN, 2019CGTN (2019). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.) sunduğu bir “kamu malıdır” ve uluslararası iş-

makta ne de kapalı mekanizmaları -jeopolitik

KYG’ye katılmak isteyen bütün ve askeri ittifaklar bir yana- taahhüt etmektedir.

ülkeler, büyük-küçük, güçlü-zayıf, Açık ve kapsamlı çıkarlar ortaklığı olarak KYG, zengin-fakir ayrımı olmaksızın

Kuşak ve Yol’un eşit kurucularıdır. sıfır toplamlı düşünüşü reddetmekte, çok kutup-

luluk temelinde karşılıklı fayda ve kazan-kazan işbirliğini desteklemekte; “kademeli, yöntemsel, birliğinin derinlemesine gelişimini teşvik etmeyi istişari ve uzun vadeli” işbirliğini vurgulamakamaçlamaktadır. Çin, bir yüzyıldan fazla bir süre tadır (Sun, 2020Sun (2020). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Bu nedenle, geleneksel ulusyabancıların işgali altında bulunmuş ve yoksullararası işbirliğinin içeriğini genişletmekte ve luğu tecrübe etmiş bir ülkedir. Bu sebeple, kalkapsamlı bir gelişme gerçekleştirmektedir. Bu kınma ve istikrarın önemini yakından bilmekte, ölçütler, insanlığın ortak geleceğinin doğasında kendi kalkınmasını komşu ülkelerle beraber gerolan gerekliliklerle örtüşmektedir. çekleştirmeyi istemektedir. Çin’in kalkınmasındaki başarı, komşu ülkelerin de yararınadır ve KYG’de Deniz İşbirliğinin

herkesin daha iyi bir yaşam sürmesine katkıda Öne Çıkan Noktaları

bulunmaktadır (Xinhuanet, 2015bXinhuanet (2015b). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). 2013 yılından beri KYG, politikaların uyumlaştırıl- Bu fikrin rehberliğinde KYG başından beri, ması, altyapı bağlantıları ve tesislerin inşa edilmesi, müzakere ve işbirlikleri yoluyla ortak büyümeticaret kolaylığı, mali bütünleşme ve halklar arası yi gerçekleştirme ilkelerine bağlı kalmıştır. Bu

durum KYG’yi, yarışmacı veya dışlayıcı olma- bağların güçlendirilmesi konularında önemli iler-

yan bir proje hale getirmiştir. KYG’ye katılmak lemeler kaydetmiş ve bazı dikkat çeken başarılar

isteyen bütün ülkeler, büyük-küçük, güçlü-zayıf, elde etmiştir. İster Çin’in kendi gelişimi ister dünya

zengin-fakir ayrımı olmaksızın Kuşak ve Yol’un ticaretinin gelişimi açısından bakılsın, KYG kapsa-

eşit kurucularıdır. Kuşak ve Yol, geleneksel mındaki deniz işbirliğinin anlamı oldukça fazladır.

uluslararası işbirliğinde yaygın olan “bağımlı- Uluslararası deniz taşımacılığı, uluslararası

lık”, “merkez ve çevre” ya da diğer ilişkiler yerine ticaretin en önemli taşıma yöntemidir. Ulusla-

eşitliği, karşılıklı yararı ve kazan-kazan işbirli- rarası ticaretin toplam hacminin üçte ikisinden

ğini vurgulamakta ve böylece Vestfalya sistemi fazlası denizyolları üzerinden yapılmaktadır.

altında bulunan ülkeler arasındaki ilişkilerin ye- Denizyolu taşımacılığı, Çin’in dış ticaretindeki

nilenmesi ve gelişmesi sağlanmaktadır. yük taşımacılığınıın %90’ını, ham petrol ithalatı-

Diğer yandan, KYG, insanlığın ortak gele- nın %95’ini, demir ithalatının %99’unu oluştur-

ceğinin pratikte somutlaşmış bir tecellisidir. Çin, maktadır (Xinhuanet, 2014Xinhuanet (2014). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Çin’in Kuşak ve Yol

Kuşak ve Yol’u inşa etmeyi sürdürürken güzer- ülkeleriyle yaptığı ihracatta, denizyolu taşımacı-

gah üzerinde bulunan ülkelerin kalkınma süre- lığı en büyük paya sahiptir. 2017 yılında, Çin’in

cine, tarihine, kültürüne, dinine, geleneklerine, denizyolu taşımacılığının ihracat değeri 567.930

alışkanlıklarına ve bunun gibi birçok şeye saygı milyar Amerikan dolarıdır ki bu, Çin’in Kuşak

duymaktadır. Bu sırada Çin, ne kendi ideolojisi- ve Yol ülkeleriyle yaptığı ihracatın %73.4’üne

ni ve toplumsal sistemini başka ülkelere dayat- karşılık gelmektedir (Şekil 1).

Çin’in Kuşak ve Yol ülkelerinden yaptığı it- Bu bağlamda, liman tesisleri denizyolla-

halatta da denizyolu taşımacılığı en büyük paya rının güvenliği için temel oluştururken; deniz-

yollarının güvenliği de, 21. Yüzyıl Deniz İpek sahiptir. 2017 yılında, denizyolu taşımacılığının Yolu’nun istikrarlı gelişiminin sürdürülebilmeithalat değeri 384.190 milyar Amerikan dolarına si için kilit bir rol oynamaktadır. Bu nedenle,

ulaşmıştır. Bu da Çin’in Kuşak ve Yol ülkelerin- mevcut makale Kuşak ve Yol üzerindeki liman

den yaptığı ithalatın %57.7’sine denk gelmekte- tesislerinin inşasına odaklanmakta ve öne çıkan

dir (Ulusal Bilgi Merkezi, 2018Ulusal Bilgi Merkezi (2018). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.) (Şekil 2). noktalara dikkat çekmektedir.

Şekil 1: 2017 yılında Çin’in Kuşak-Yol ülkeleriyle yaptığı Şekil 2: 2017 yılında Çin’in Kuşak-Yol ülkeleriyle yaptığı

ihracatta kullanılan taşımacılık yöntemleri ithalatta kullanılan taşımacılık yöntemleri

Pakistan Gwadar Limanı ner gemileri sefer yapmakta, altyapı çalışmaları

bitmiş olup otuzdan fazla işletme liman alanına Pakistan’ın güneybatısında bulunan Belugiriş yapmış bulunmaktadır (Kuşak ve Yol Giricistan’ın Gwadar şehrinde yer alan Gwadar Deşimi Websitesi, 2019bKuşak ve Yol Giricistan’ın Gwadar şehrinde yer alan Gwadar Deşimi Websitesi (2019b). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Gwadar Limanı, Çin-Parin Su Limanı, doğuda Karaçi’ye 460 km, batıda kistan Ekonomik Koridoru’nun önemli bir ta- Pakistan-İran sınırına 120 km uzaklıktadır. şıma noktasıdır. Kaşgar’dan başlayıp Gwadar Güneyde Hint Okyanusu’nda Umman De- Limanı’nda son bulan Çin-Pakistan Ekonomik niz’ine bitişik olan liman, Hürmüz Boğazı’nın Koridoru’nun toplam uzunluğu 3,000 km’dir.

ağzında yer almaktadır. Liman, yalnızca Orta ve Kuzey’de İpek Yolu Ekonomik Kuşağı ve güney-

Güney Asya ve de Ortadoğu ülkelerini birbirine de 21.Yüzyıl Deniz İpek Yolu’yla bağlanmakta-

bağlayan bir köprü değil, aynı zamanda bölge- dır. Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru, KYG’nin

nin stratejik dönüşümünde bir denge noktası, önemli bir parçasını oluşturan karayollarını,

bölgesel geçiş limanı ve lojistik ticaret merkezi- demiryollarını, petrol, doğalgaz ve optik kablo

dir. Pakistan’ın üçüncü büyük limanı olan Gwa- hatlarını içine alan önemli bir ticaret koridoru

dar Limanı, Kasım 2016’da resmi olarak seferlere olmasının yanı sıra, kuzey-güney İpek Yollarını

açılmıştır. Günümüzde, düzenli olarak kontey- bağlayan kilit bir aktarma merkezidir.

nın sonunda Çin, inşasını üstlendiği Hambanto-

Gwadar Limanı’nın hayata geçmesi, ta Limanı’nın birinci ve ikinci etabını bitirmiştir.

Pakistan’da uzun dönemli barış ve İki etaplı projede, devasa gemileri içine alabilen

istikrarın sağlanması, Çin’in Kuzey derin su limanına, 8 adet 100,000 tonluk ve 2 adet

Afrika ve Ortadoğu ülkeleriyle 10,000 tonluk rıhtımlar inşa edilmiştir. 2017 yılı

olan enerji işbirliğinin gelişmesi Aralık ayında, Sri Lanka Hükümeti, iki ülkenin ve batıda stratejik bir yol açılması ortak girişimiyle Hambantota Limanı’nın yönebakımlarından önem arz etmektedir. tim ve işletme hakkını Çin Merchants Liman şirketine verdiğini resmen duyurmuştur. Şu sıralar, Gwadar Limanı’nın açılması, Çin’in uzun Sri Lanka Hambantota Limanı Özel Ekonomik süredir devam eden enerji kaynaklarının Çin’e Bölgesi için bölgenin endüstriyel özelliklerinin taşınmasında karşılaştığı sorunları çözebilir. belirlendiği ve kavramsal planlarının yapıldığı Gwadar Limanı üzerinden karayoluyla Sinciang’a ön çalışmalar tamamlanmaktadır. taşınan Ortadoğu petrollerinin taşıma mesafe- Çin’in yardımları ve yatırımları sayesinde, si, Malakka Boğazı’ndan geçiş ile kıyasladığında

%85 kısalacaktır. Gwadar Limanı’nın hayata geç- önceden çorak bir balıkçı köyü olan Hambantota

mesi, Pakistan’da uzun dönemli barış ve istikrarın bugünlerde büyük bir ekonomik potansiyele sa-

sağlanması, Çin’in Kuzey Afrika ve Ortadoğu ül- hip bir derin su limanı haline gelmiştir. Hamban-

keleriyle olan enerji işbirliğinin gelişmesi ve batı- tota Limanı’nın inşası, bölgede yaşayan insanların

da stratejik bir yol açılması bakımlarından önem yaşam kalitesini yükseltmiş, Güney Asya’daki Sri

arz etmektedir (Yang & Gao, 2019Yang & Gao (2019). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Lanka limanlarının rekabet gücünü arttırmış ve

Sri Lanka’nın güney bölgesindeki şehirlerin eko-

Sri Lanka Hambantota Limanı nomisinin gelişmesini sağlamıştır. Aynı zaman-

Sri Lanka’nın güneyinde Hambantota Böl- da, Hambantota Limanı, KYG’ye bağlanmakta ve

gesi’nin merkezinde yer alan Hambantota Li- Hint Okyanusu’ndaki uluslararası taşımacılığın

manı, kuzeyde Bengal Körfezi’ne bitişik, batıda en önemli geçiş limanlarından birini oluşturmak-

Hindistan Denizi’nin karşısında bulunmaktadır. tadır. Limanın büyük potansiyeli ortaya çıktığın-

Hambantota Limanı, Hint Okyanusu’nun ulus- da, Sri Lanka’nın Deniz İpek Yolu’ndaki önemli

lararası ana taşıma hattına on deniz mili uzak- konumu yeniden şekillenecektir.

lıktadır. Dünyada taşınan petrolün üçte ikisi,

konteyner taşımacılığının yarısı, denizyolların- Yunanistan Pire Limanı

daki dökme yük taşımacılığının üçte biri Hint Yunanistan’ın güneydoğusunda yer alan Pire

Okyanusu üzerinden geçmektedir ki bu yüzden Limanı, ülkenin en büyük limanıdır. Atina’ya 9

Liman, önemli bir jeopolitik üstünlüğe sahiptir. km mesafede bulunan Liman, Doğu Akdeniz’in

Hambantota Limanı, çok büyük gemilerin gire- en geniş konteyner limanlarından biridir. Yuna-

bildiği her yönüyle bir derin su limanıdır. Dünya nistan’da yaşanan borç krizi nedeniyle Pire Li-

deniz taşımacılığının merkezi olma potansiyeli- manı, iflas etme noktasına gelmişti. 2008 yılında,

ne sahip olan Hambantota Limanı, Kuşak ve Yol Pire Limanı’nın işletme hakkının bir kısmını al-

güzergahının düğüm noktalarından biridir. mak için Çin Okyanus Gemicilik Şirketi (China

2007 yılından sonra Çin, Sri Lanka’nın ta- Ocean Shipping Company Limited - COSCO),

lebi üzerine Hint Okyanusu’ndan gelen tsunami Yunanistan Hükümeti ile bir anlaşma imzaladı.

nedeniyle geçmişte ağır hasar gören Hambanto- 2016 yılında ise, Pire Limanı hisselerinin %67’sini

ta Limanı’nın inşasına yardım etmiştir. 2016 yılı- satın aldı ve tüm limanın işletmecisi oldu.

KYG’nin gelişmesiyle birlikte, Pire Limanı KYG’nin başlatılmasından sonra ülkedeki faali-

dünyanın en hızlı gelişen konteyner limanların- yetlerini arttırmışlardır.

dan biri haline geldi. 2010 yılında 880,000 TEU 2017 yılında Pekin’de gerçekleştirilen Ku-

(1 TEU 20 fitlik konteyneri ifade etmektedir ve şak ve Yol Girişimi Zirvesi’nde, Türk ve Çin

34 metreküplük bir hacme sahiptir) olan kon- ulaştırma bakanlıkları, uluslararası yolcu ve yük

teyner hacmi, 2019’a gelindiğinde 5.8 milyon taşımacılığı ortaklığı konusunda bir anlaşma

TEU’ya ulaşmıştır. Dünyadaki konteyner liman- imzalamışlardır. Türkiye’nin güzergahın Orta

ları sıralamasında 93’üncü sırada yer alan liman, Koridorunu inşa etmesiyle birlikte bu anlaşma-

Çin’in limanın işletmesini devralmasından son- nın, Çin ve Avrupa arasındaki uluslararası kara-

yolu taşıma kanallarını açması beklenmektedir. ra 32’nci sıraya yükselmiştir (Qi, 2020Qi (2020). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Yunanis- Çin’in KYG’yi Türkiye’nin kalkınma stratejisiyle tan’ın Pire Limanı önemli bir geçiş merkezi olabütünleştirme isteğini ifade eden bu anlaşma, rak inşa edildi ve liman inşasının üçüncü kısmı Çin ve Türkiye arasındaki karşılıklı faaliyetlerin da tamamlanmak üzeredir. güçlenmesine, İpek Yolu güzergahında yer alan Pire Limanı, Çin-Avrupa güzergahında konülkeler arasındaki uluslararası taşımacılığın koteyner gemilerinin Süveyş Kanalı’nı geçtikten laylaştırılmasına yardım edecektir. sonraki en yakın ve en uygun maliyetli ikmal ve aktarma merkezidir. Konteynerler ya Pire’de daha

ekonomik orta ölçekli konteyner gemileriyle de- Türkiye’nin Deniz İpek Yolu’nda

ğiştirilip Kuzeybatı Avrupa’ya gider ya da sahada etkin bir şekilde yer alması, Doğu

boşaltılır ve Balkan demiryolu ağı üzerinden Av- Akdeniz’deki sorunların barışçıl

rupa kıtasının iç bölgelerine doğrudan aktarılır. çözümüne katkıda bulunacaktır.

Limanın hızlı bir şekilde gelişmesi, Çin’in Orta ve Türkiye’nin Deniz İpek Yolu’na

Doğu Avrupa ülkeleriyle işbirliğindeki sorunların tam katılımı, Kuzey Afrika ve Batı

çözümünde, Çin-Avrupa denizyolu ekspresinin Asya ülkelerinin katılımını da teşvik

inşasının kolaylaştırılmasında, KYG’nin Batı Bal- edecektir.

kanlar ulaşım ağı ile birleştirilmesinin hızlandı-

rılmasında, Çin-Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin Üç tarafı denizle çevrili Türkiye, deniz-

lerdeki egemenlik haklarını vurgulamak için, bütünüyle geliştirilmesinde hayati öneme sahiptir “Mavi Vatan” kavramını geliştirmiş ve ilan et- (Sun & Wang, 2020Sun & Wang (2020). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). miştir. Türkiye Doğu Akdeniz’de, ÇHC’nin Güney Çin Denizi’nde karşılaştığı sorunlara benzer Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de, sorunlarla yüzleşmektedir. Karşılıklı müzake- ÇHC’nin Güney Çin Denizi’ndeki reler yoluyla çözülmesi gereken sorunlar, bölge Sorunları Benzer dışındaki ülkelerin müdahil olması nedeniyle

Eşsiz coğrafi konumu Türkiye’yi, KYG’de Av- askeri çatışmalara yol açmaktadır.

rupa ve Afrika’ya açılan bir giriş kapısı haline Türkiye’nin Deniz İpek Yolu’nda etkin bir

getirmektedir. şekilde yer alması, Doğu Akdeniz’deki sorunların

Yaklaşık 1,000 kadar Çinli şirket Türkiye’de barışçıl çözümüne katkıda bulunacaktır. Türki-

faaliyet göstermektedir. Genel olarak, lojistik, ye’nin Deniz İpek Yolu’na tam katılımı, Kuzey Af-

elektronik, enerji, turizm, finans ve emlak sek- rika ve Batı Asya ülkelerinin katılımını da teşvik

törlerinde faaliyette bulunmakta ve bu alan- edecektir. Dolayısıyla, Akdeniz’in barışın ve refa-

lardaki işlerini büyütmektedirler. Bu şirketler, hın denizine dönüşmesi imkânlı hale gelecektir.

KYG Deniz İşbirliğinde deş-Çin-Hindistan-Myanmar Ekonomik Ko-

Karşılaşılan Zorluklar ridoru ile yakından ilişkili olan bu koridor,

KYG’de Deniz İşbirliği, esasen 21. Yüzyıl Deniz uluslararası siyasi çekişmelerin en önemli böl-

İpek Yolu’nun inşasında işbirliğini ifade etmek- gelerinden biridir ve güzergah üzerinde bulunan

tedir. 21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu üç mavi ekono- ülkelerin önemli kısmı gelişmekte olan ülkeler-

mik koridordan oluşmaktadır. Her bir ekonomik dir. Dolayısıyla, tüm taraflar arasındaki ilişkile-

koridor üzerinde bulunan ülkeler, farklı sosyal rin uygun bir şekilde idare edilmesi büyük önem

kültürlere, ekonomik kalkınma düzeylerine ve arz etmektedir.

KYG’ye yönelik farklı yaklaşımlara sahiptir. Bu Birincisi; Çin, Amerika Birleşik Devletleri

nedenle, KYG kapsamında denizlerde işbirliğini (ABD) ve bölgedeki diğer ülkeler arasında sert

daha iyi bir şekilde ilerletmek için her bir eko- stratejik mücadeleler bulunmaktadır. Kasım

nomik koridordaki belli başlı değişiklikleri göz 2017’de, ABD Başkanı Donald Trump Viet-

önünde bulundurmak gerekmektedir. nam’da düzenlenen Asya Pasifik Ekonomik

İşbirliği (Asia-Pacific Economic Cooperation- Çin-Hint Okyanusu-Afrika-Akdeniz Mavi APEC) forumunda “Özgür ve Açık Hint-Pasifik Ekonomik Koridoru Okyanusu Stratejisi”ni (bundan sonra Hint-Pa-

Bu Koridor; Asya, Avrupa ve Afrika kıta- sifik Stratejisi olarak anılacaktır) açıklamıştır.

larından birçok ülkeyi içine alan oldukça geniş Sonrasında, ABD, Japonya, Avustralya ve Hin-

bir kapsama sahiptir. Üç ekonomik koridorun distan arasındaki dörtlü güvenlik diyaloğunu

en önemli ve en karmaşığı olan bu ekonomik yeniden başlatmıştır. 2019 Haziran ayında, ABD

koridor aynı zamanda, en ciddi sorunlarla da Savunma Bakanlığı, Hint-Pasifik Stratejisi’ne

karşı karşıya olanıdır. Hindiçin Yarımadası, ilişkin raporun son halini yayımlamıştır. Rapor,

Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru ve Bangla- Hint-Pasifik bölgesinin ABD’nin gelecekteki

en önemli savaş bölgesi olacağını ve bu bölge- lerdir. Bugünlerde Güney Çin Denizi’ndeki so-

nin ABD’nin istikrarını, güvenliğini ve refahını runlar, Çin’in ekonomik, siyasi, diplomatik ve

sürdürmesi için çok önemli olduğunu belirt- askeri gücünü sınırlamak için ABD’nin hare-

miştir. ABD, Hint-Pasifik bölgesindeki stratejik ket noktası haline gelmiştir (Wu & Colomberg,

faaliyetlerini ilerletmede Japonya, Avustralya ve 2019). Diğer yandan, ABD’nin Hint-Pasifik Stra-

Hindistan’ı müttefiki olarak görmektedir. Çin’e tejisi, Çin’in KYG’yi uygulamasını engelleyecek,

yönelik politikalara ilişkin olarak Rapor, Çin’in çevresindeki ülkelerle ilişkisini bozacak ve iyi

“revizyonist” bir güç olduğuna, bunun Hint-Pa- komşuluk diplomasisini zedeleyecektir (Wei,

sifik bölgesindeki ülkelerin kendi kendini yönet- 2020). Önyargılı pek çok Amerikalı politikacı

mesine zarar vereceğine ve ABD’nin hakimiyeti- ve akademisyenin gözünde, KYG özünde Çin’in

ne meydan okuyacağına dikkat çekmektedir. jeopolitik ve jeoekonomik etkisini yaymayı

amaçlayan jeostratejik bir düzenlemedir. Bu nedenle, Hint-Pasifik Stratejisi’ni ortaya koyarken

ABD’nin Hint-Pasifik Stratejisi, ABD’nin düşüncesi, Çin’in bölgede artan etkisi-

Çin’in KYG’yi uygulamasını ni kontrol etmek ve azaltmak olmuştur. Bu özel-

engelleyecek, çevresindeki ülkelerle likle şu gerçeği ortaya koymaktadır: ABD açık

ilişkisini bozacak ve iyi komşuluk bir şekilde Hint-Pasifik bölgesinde, özellikle de

diplomasisini zedeleyecektir. bu stratejide yer alan Güneydoğu Asya ülkele-

rinde enerji altyapısının inşasını güçlendirmeyi

Günümüzün neo-emperyalist ülkesi olarak hedeflemektedir.

ABD’nin Hint-Pasifik Stratejisi, Çin’in ve böl- Hint-Pasifik Stratejisi’nin uygulamasına ek

genin barışçıl kalkınmasında büyük sorunlar olarak, ABD uluslararası arenadaki liderliğini

yaratacaktır. Bir yandan, bu stratejinin uygu- kullanarak Çin’i karalamaya ve Çin’in uluslara-

lanması yalnızca ABD ve Çin arasında stratejik rası imajına zarar vermeye devam etmektedir.

çatışmaları tetiklemekle kalmayacak, aynı za- COVID-19 salgınının patlak vermesinden bu

manda Güney Çin Denizi’ndeki durumu daha yana, ABD Başkanı Trump ve Dışişleri Bakanı

da kötüleştirecek ve Çin’in deniz alanlarındaki Mike Pompeo gerçekleri görmezden gelerek, el-

haklarını ve çıkarlarını koruma konusundaki lerinden geldiğince her fırsatta Çin’i şeytanlaş-

meşru taleplerini de tehlikeye atacaktır. Trump tırmakta ve hatta salgını ‘Çin Virüsü’ olarak

Hükümeti iktidara geldiğinden beri, Güney Çin damgalamaya çalışmaktadır. (Aslında, ABD

Denizi’nde “seyrüsefer serbestisi” konusunda yeni koronavirüsün ABD kökenli olduğuyla il-

Çin’e baskı yapmakta ve Güney Çin Denizi’nde gili şüpheler konusunda uluslararası kamuoyuna

tatbikat yapmak için sık sık uçak gemisi gönder- açıklama yapmamıştır.) Sonuç olarak, uluslara-

mektedir. 2020 Haziran sonlarından beri, ABD rası toplumda KYG’nin gelişimine olumsuz et-

Ordusu Çin sularında üç deniz tatbikatı yapmış kisi olan Çin karşıtı bir eğilimin yükselmesine

ve hatta bu tatbikatlarda stratejik bombardı- neden olmuştur.

man uçakları kullanmıştır. Dahası, ABD ordu- İkinci olarak; Çin ve güzergah üzerinde bu-

su Çin sınırlarına yakın bir noktada araştırma lunan ülkeler arasında toprak, adalar ve deniz

yapmak üzere savaş gemileri de göndermiştir. alanlarındaki haklar ve çıkarlar konusunda an-

Bu eylemler, hiç şüphesiz Çin’de ve Güney laşmazlıklar bulunmaktadır. Tipik bir kara-deniz

Çin Denizi’nde barışı tehlikeye sokacak eylem- ülkesi olarak Çin’in, 14 ülkeyle kara ve 7 ülkeyle

runu da bulunmaktadır. Çin, “anlaşmazlıkları rafa kaldırarak birlikte kalkınmayı” savunsa da konuyla ilgili sorunlar kökten ve etkili bir şekilde çözülememiştir. Çin ve diğer ülkeler bazı olağanüstü durumlar sebebiyle çatışmaların içine sürüklenirse, KYG işbirliği olumsuz bir şekilde etkilenecek ve hatta kesintiye uğrayacaktır. Üçüncü olarak, Deniz İpek Yolu güzerga- Çin-Hindistan anlaşmazlık bölgesi Donglang'a ilişkin taslak harita. (Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından servis hında bulunan çoğu ülke nispeten daha fakir ve

edilen fotoğraf Xinhua'dan alınmıştır) altyapıları yetersizdir. Kimi ülkeler (Myanmar,

Yemen vb. gibi) yerel sorunlara ve istikrarsız re-

deniz sınırı vardır. Tarihsel nedenler ve yeraltı jimlere sahiptir. Dahası kimi ülkeler (Hindistan

kaynakları sebebiyle, Çin ve kimi komşu ülkeler ve Pakistan, Ortadoğu ve Akdeniz ülkeleri vb.

arasında kara ve deniz alanlarındaki haklar ve gibi) arasında ise daha ciddi çelişkiler ve çatış-

çıkarlar konusunda anlaşmazlıklar bulunmak- malar bulunmaktadır. Buna ek olarak, bu deniz

tadır. Bu durum, Kuşak ve Yol deniz ekonomik koridoru, korsancılığın ve denizlerdeki teröriz-

koridorunun başarılı bir şekilde ilerlemesini min en yaygın olduğu Güney Asya, Batı Asya ve

etkilemektedir. Bir yandan, Çin ve Hindistan Doğu Afrika gibi bazı bölgelerden geçmektedir.

arasındaki sınır anlaşmazlıkları halen devam Dolayısıyla, denizyolu güvenliği büyük bir risk

etmektedir. Son yıllarda, Hindistan Çin’e karşı altındadır (Li & Xue, 2015Li & Xue (2015). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.).

devamlı olarak komplo kurmaktadır. 18 Haziran Kısacası, Çin-Hint Okyanusu-Afrika-Ak-

2017 tarihinde Çin ve Hindistan Donglang bölge- deniz Mavi Ekonomik Koridoru çok önemli bir

sinde karşı karşıya geldi. 2020 yılı Haziran ayında, ticari değere sahiptir. Bununla birlikte, koridor

Çin ve Hindistan sınırının batı kısmında yer alan güzergahında yer alan ülkelerle beraber çözül-

mesi gereken çok ciddi geleneksel ve geleneksel Galwan Vadisi’nde önemli olaylar meydana geldi. olmayan güvenlik sorunları bulunmaktadır. Hindistan’ın başlattığı bu olaylar, Çin-Hindistan

ilişkilerinin ilerlemesine zarar vermiş ve Bangla- Çin-Okyanusya-Güney Pasifik Mavi

deş-Çin-Hindistan-Myanmar Ekonomik Korido- Ekonomik Koridoru

ru’nun inşasını doğrudan etkilemiştir. Güney Pasifik bölgesi, hâlâ dünyanın en az

Diğer yandan, Çin ile Vietnam, Filipinler, gelişmiş bölgelerinden birisidir. Avustralya ve

Malezya ve Güney Çin Denizi’ndeki diğer ül- Yeni Zelanda dışında Güney Pasifik bölgesinde

keler arasında anlaşmazlıklar bulunmaktadır. toplamda 27 ülke ve bölge vardır. 1970’lerden

ABD, Japonya, AB ve diğer bölge dışı aktörlerin itibaren, çoğu küçük ülke olan 14 ülke bağım-

sık sık müdahale etmesiyle, bölgede var olan ge- sızlıklarını ilan etmiştir.1 Bölgenin toplam kara

rilim daha da artmıştır. Buna ek olarak, Çin’in alanı 550,000 km2’den oluşmakta ve nüfusu,

Japonya ve Güney Kore ile arasında adalar so- toplam dünya nüfusunun %0.5’ine denk gel-

1 Bu 14 ülke; Fiji Cumhuriyeti, Bağımsız Samoa Devleti, Tonga Krallığı, Papua, Yeni Gine, Kiribati Cumhuriyeti, Vanuatu Cumhu-

riyeti, Mikronezya Federal Devleti, Solomon Adaları, Nauru Cumhuriyeti, Tuvalu, Marshall Adaları, Palau Cumhuriyeti, Cook Adaları ve Niue’dur. Bu ülkeler, Güney Pasifik ada devletleri olarak isimlendirilir.

mektedir. Bununla birlikte, Birleşmiş Millet- etkisinin, bölgedeki istikrara zarar vereceğini”

ler (BM) Genel Kurulu'ndaki oy oranları ise anlamsız bir şekilde abartmaktadır. ABD, Avust-

%7.25’tir. Bu nedenle, dünyanın belli başlı ül- ralya ve diğer ülkelerin yaydığı “Çin tehdidi te-

keleri bölge ülkeleri ile işbirliği yapmak için re- orisi”nin etkisi altında kalan Güney Pasifik ada

kabet halindedir (Wang & Wang, 2015Wang & Wang (2015). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Güney ülkeleri, Çin’le ilgili bir adım atarken büyük bir

Pasifik ada ülkeleri, 30 milyon km2’den fazla şüpheyle yaklaşmakta ve karşılıklı siyasi güven

deniz alanına ve 10,000’den fazla adaya sahiptir. düşük bir seviyede kalmaktadır.

Maden kaynakları, petrol, doğal gaz, balıkçılık Üçüncü olarak, Çin’in geniş çaplı ulusal gü-

ve diğer kaynaklar açısından zengin olan bölge, cünün gelişmesi ve KYG’nin ilerlemesiyle birlik-

Pasifik’teki ulaşım yollarının kesişme noktasın- te, ABD Güney Pasifik’teki politikasını değiştir-

da yer alır ve bu nedenle önemli bir jeostrate- miş ve Pasifik ada ülkelerine olan yardımlarını

jik konuma sahiptir (Cheng, 2020aCheng (2020a). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). 21. Yüzyıl arttırmıştır. Böylece, Güney Pasifik ada ülkeleri-

Deniz İpek Yolu’nun önemli bir parçası olarak nin ABD dış politikasındaki stratejik konumu ve

bu deniz ekonomik koridoru, günümüzde bazı değeri artmıştır. ABD’ye göre, Pasifik ada ülkele-

zorluklarla karşı karşıyadır: rine yardım etmesi, yalnızca ABD’nin bölgedeki

İlk olarak, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi güvenlik çıkarlarını korumak ve dış politikası-

gelişmiş ülkelerin dışında, bölgelerde yer alan nı ilerletmek için değil aynı zamanda, stratejik

ülkelerin çoğu küçük veya orta ölçekli ada ülke- olarak Çin ile önemli stratejik konularda büyük

leridir. Denize dayalı ekonominin ağırlıkta ol- güç oyunu yürütmek ve KYG’nin etkisini den-

duğu bu az gelişmiş ülkelerin altyapıları oldukça gelemek için bir araç olarak hizmet etmektedir

yetersiz ve ekonomik kalkınma seviyeleri olduk- (Cheng, 2020bCheng (2020a). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.; Wu, 2020Wu (2020). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). ABD’nin saldırgan

ça geridedir (Jin, 2019Jin (2019). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Bölgenin geleneksel ti- tavrı, KYG’nin başarıya ulaşması için göz ardı

caret ortakları; Avustralya, ABD, Yeni Zelanda edilemeyecek önemli bir sorun haline gelmiştir.

ve Japonya’dır ve bölge ülkelerinin Çin ile yaptığı

ticaret nispeten çok daha azdır. Kuzey Buz Denizi (Arktik) Mavi

İkinci olarak, tarih boyunca Güney Pasifik Ekonomik Koridoru

bölgesi, ABD ve Avustralya gibi ülkelerin etki Küresel ısınmayla beraber geçtiğimiz otuz

alanları olarak görülmüştür ve bölgenin Çin yılda Kuzey Buz Denizi ısınmakta ve buzullar,

hakkındaki fikirleri, Amerikan, Avustralya ve özellikle de yaz aylarında, erimeye devam et-

diğer ülkelerin medyası tarafından büyük ölmektedir. Bu durum strateji, güvenlik, ekonoçüde etkilenmiştir. ABD’nin ana akım düşünmi, bilimsel araştırmalar, çevrenin korunması, ce kuruluşlarına göre, Çin’in Güney Pasifik’te deniz yolculuğu, doğal kaynakların kullanımı KYG’yi ilerletme stratejisinin amacı, “bölgedeki gibi birçok açıdan Arktik bölgesinin öneminin jeostratejik konumunu iyileştirmek, doğal kayartmasına yol açmıştır. Bu kapsamda, 4 Temmuz naklar elde etmek, Çin’in siyasi ve diplomatik

etkisini arttırmak ve Tayvan’ın diplomatik ala- 2017 tarihinde, Çin Halk Cumhuriyeti Cumhur-

nını azaltmak”tır (Cheng, 2020aCheng (2020a). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Bazı Avust- başkanı Xi Jinping, Moskova’da Rusya Başbakanı

ralya medya kuruluşları sıklıkla ve mantıksız Dmitri Medvedev ile bir araya gelmiş ve ilk kez,

bir şekilde Çin’in Güney Pasifik’te “kötü niyetli “Buz İpek Yolu”nu beraber inşa etmek için Ku-

girişimlerde” bulunduğunu gündeme getirmek- zey Buz Denizi Koridoru konusunda işbirliğini

te ve “Çin’in Güney Pasifik bölgesindeki artan geliştirmeyi önermiştir (Xinhuanet, 2017bXinhuanet (2017b). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.).

ilgili işbirliklerini geliştirmek için tüm ilgili taraflarla birlikte çalışmaya hazırdır. Çin, ortak bir geleceği paylaşan bir toplum inşa etmeyi ve Kuzey Buz Denizi’nin barışçıl, istikrarlı ve sürdürülebilir kalkınmasına katkıda bulunmayı arzulamaktadır. (Çin Halk Cumhuriyet Devlet Konseyi Basın Bürosu, 2018Çin Halk Cumhuriyet Devlet Konseyi Basın Bürosu (2018). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Sonuç olarak, “Buz İpek Yolu”nun inşası fikir olmaktan çıkıp uygulamaya dönüşmüştür. 2020 yılı Ocak ayı

ÇHC Cumhurbaşkanı Xi Jinping Rusya Başkanı Vladimir itibariyle Çin, ‘Buz İpek Yolu’ güzergahında yer

Putin ile görüştü. (Rusya Başkanlığı resmi internet sitesi) alan ülkelerle altı işbirliği projesini hayata geçirmiştir (Zhoushan Port, 2020Zhoushan Port (2020). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). Buradaki “buz”, Kuzey Buz Denizi’dir ve "Buz “Buz İpek Yolu”nun açılmasının birçok İpek Yolu" ise Kuzey Kutup Dairesi’nden geçip Kuyeni fırsat getireceği oldukça açıktır. Bir yandan, zey Amerika, Asya ve Avrupa’nın üç büyük ekono- Kuzey Buz Denizi hattının açılması yüksek tami merkezini birbirine bağlayan Kuzey Buz Denizi şıma maliyetlerinin azalmasını sağlayabilecektir. su yollarını ifade etmektedir. “Buz İpek Yolu” esa- Tahminlere göre, “Buz İpek Yolu”, Şanghay’ın sen, Rus sularından geçen Kuzeydoğu Koridoru’nu, kuzeyinde yer alan limanlardan, Batı Avrupa, Kanada sularından geçen Kuzeybatı Koridoru’nu Kuzey Denizi ve Baltık Denizi’ne kadar uzanan ve Kuzey Buz Denizi’nin ortasından geçen Merkez yolu %25-55 oranlarında azaltacak ve her yıl Koridoru kapsamaktadır. Bugünlerde, Kuzeydoğu uluslararası deniz ticaretinde 53.3-127.4 milyar Koridoru’ndaki buzullar çok hızlı bir şekilde eri- Amerikan doları tasarruf sağlanacaktır. Ayrıca, mekte, büyük ölçekli bir ticaret imkanı sunmaktabu kanalın açılmasıyla korsan istilalarından ve dır. Sonuç olarak, Kuzeydoğu Koridoru “Buz İpek uluslararası saldırılardan da büyük ölçüde ka- Yolu”nun temel dayanağını oluşturmaktadır. çınılabilecektir. Diğer yandan ise, bölge zengin 2018 yılı Ocak ayında, Çin Hükümeti, petrol, doğal gaz, orman, balıkçılık kaynakları ve Çin’in Arktik politikasını ele alan ve Kuzey Buz çok sayıda maden kaynakları içerdiğinden Kuzey Denizi ile ilişkisini açık bir şekilde tanımladığı Buz Denizi kanalının açılması, Çin’in güvenli ve Beyaz Kitap’ı yayımlamıştır. Çin, coğrafi olarak, istikrarlı enerji yollarına ulaşmasını ve Çin’in kıyı “Yakın Arktik Devlet” ve Kuzey Kutup Dairebölgelerinin kalkınmasını sağlayacaktır. si’ne en yakın kıta devletlerinden biridir. Çin, Bununla birlikte, “Buz İpek Yolu”nun cid- Kuzey Buz Denizi ile ilgili konularda önemli bir di zorluklarla yüzleştiği de belirtilmelidir. Bir taraf ülkedir. Bölgede sorumluluğu olan büyük

bir ülke olarak Çin, “karşılıklı saygı, işbirliği, yandan, “Buz İpek Yolu” güzergahında bulunan

kazan-kazan ve sürdürebilirlik” ilkeleri teme- alanlar, yüksek enleme, zorlu çevre koşullarına

linde, Kuzey Buz Denizi’nin kalkınmasındaki sahiptir, bu alanların kalkınması oldukça zor-

tarihi fırsatı kaçırmamak, bölgenin karşılaştığı dur ve masraflıdır ki bu yüzden güçlü bir tek-

sorunları çözmek, bölgeyi ortaklaşa anlamak, nolojik desteğe ihtiyaç vardır. Diğer yandan ise,

korumak, geliştirmek ve yönetimine katılmak Kuzey Buz Denizi’nin iklim koşullarının değiş-

ve de KYG kapsamında Kuzey Buz Denizi’yle mesiyle beraber, çevresinde bulunan ülkeler2,

2 Kuzey Buz Denizi’nin çevresinde bulunan ülkeler, Kuzey Buz Denizi’ne uzanan ve Kuzey Buz Denizi’ni çevreleyen ülkeler olan

Kanada, Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç, İsveç, Rusya ve ABD’yi içine almaktadır.

birer birer Kuzey Buz Denizi’nin gelişim süre- san hakları ve COVID-19’u bahane ederek Çin’e

cine katılmaktadırlar. Kuzey Buz Denizi ülkesi siyasi yaptırımlar uygulamakta, Çin’in yüksek

olmayan bir ülke olarak Çin’in, uluslararası hu- teknoloji ihracatına yönelik kontrolünü arttır-

kuka uygun olarak Arktik meselelere katılımı, makta, Huawei’in yasal faaliyetlerini baskılamak

kaçınılmaz olarak ABD, Kanada ve diğer ülke- için yasal olmayan bir şekilde müttefiklerini ha-

lerde yersiz şüphe uyandıracaktır. rekete geçirmekte ve sık sık mali yaptırım uygu-

lamakla tehdit etmektedir. Böylelikle, Çin-ABD

KYG’de Deniz İşbirliğinin Geleceği ve ilişkileri aşamalı bir şekilde, büyük güçler ara-

Alınacak Önlemler sındaki en istikrarsız ve öngörülemez ilişkiye

KYG ekonomik küreselleşme eğilimine uygun bir dönüşmüştür. Bugün, ABD salgının en çok ya-

çizgide yer almakta ve geniş çaplı kalkınma bek- yıldığı ülke haline gelmiştir ve 2020 Amerikan

lentilerine sahiptir. 21. Yüzyıl Deniz İpek Yolu'nun Başkanı’nın seçileceği yıla denk gelmektedir.

inşası sürecinde, karşılaşılan risklerle yüzleşilmeli, Ülke içinde ve dışında ekonominin kötüye git-

olası önlemler tespit edilmeli ve tartışılmalıdır. mesi, ABD’nin Çin ile çatışmasını daha da şid-

detlendirmektedir. Bu bağlamda, KYG’nin ilerlemesi, Çin-ABD ilişkilerindeki son gelişmeler

Küresel ekonomik kalkınmanın üzerine daha çok düşünmeyi, olası değişimleri

en önemli motoru olan Çin’in önceden tahmin etmeyi ve en kötü senaryolara

güçlenmesi, neo-emperyalist bir hazırlıklı olmayı gerektirmektedir. ülke olan ABD’nin korkmasına ve

endişelenmesine neden olmaktadır. ABD’nın önemli bir müttefiki olarak Ja-

ponya’nın KYG’ye olan tutumu, büyük ölçüde

ABD ve komşu ülkelerle ilişkileri dikkatlice ABD’den etkilenmiş ve karşı çıkıştan bekle-göre

ele almak ve aktif katılıma doğru bir değişime uğramış-

Dünyanın önde gelen gücü olan ABD’nin tır (Zhang & Hu, 2019Zhang & Hu (2019). The source article does not provide a separate full bibliographic entry for this citation.). KYG ortaya atıldıktan

dış politikadaki temel sorunu hegemonyasının sonra, Japonya tarihsel sorunlar, bölgesel an-

sürdürülebilirliğidir. Bugün Çin, dünyanın ikin- laşmazlıklar ve jeopolitik çekişmelerden dola-

ci büyük ekonomisi, ihracat birincisi ve ithalat yı Çin’e karşı temkinli yaklaşarak bekle ve gör

ikincisi haline gelmiştir. Küresel ekonomik kal- politikası izlemiştir. 2017 yılından sonra, ABD

kınmanın en önemli motoru olan Çin’in güç- dış politikasındaki değişimler ve Japonya’nın

lenmesi, neo-emperyalist bir ülke olan ABD’nin kendi çıkarları nedeniyle, Japonya Hükümeti

korkmasına ve endişelenmesine neden olmak- KYG’ye karşı tutumunu açık bir şekilde değiş-

tadır. Başkanlığı devralmasından sonra Donald tirmiş ve bir dizi önlemler almaya başlamıştır.

Trump, “Önce Amerika” sloganıyla, sürekli ABD Japonya’nın bir yandan, Çin ile KYG çerçevesin-

ve Çin arasındaki ticari sürtüşmeleri kışkırt- de işbirliğini arzuladığını ifade ederken, birçok

maktadır. 2017 yılında, ABD Ulusal Güvenlik açıdan krizlere neden olacak politikaları hayata

Stratejisi Raporu, Çin’i “rakip güç” (rival power) geçirdiği belirtilmelidir. Çin ve Japonya arasın-

olarak tanımlamıştır. Çin-ABD ilişkisi, “işbirliği daki işbirliği düzgün bir şekilde ilerlemekten

ve rekabetin birlikteliği”nden, “yoğun stratejik ziyade zikzaklı bir yol izlemektedir. Bu koşullar

rekabet”e doğru bir değişim göstermiştir (Gong, altında, KYG’nin daha iyi bir çizgide ilerlemesi

2020). O zamandan beri ABD, sürekli olarak in- kapsamında, Çin-Japon işbirliğinin gelişimini

aktif olarak teşvik etmek için çeşitli araçlardan Pasifik ülkeleriyle işbirliği yaparken, körü körü-

ve politikalardan esnek bir şekilde yararlanmaya ne altyapı inşasını vurgulamak yerine, öncelikle

artık daha fazla ihtiyaç vardır. ülkelerin çevresel koruma talepleri dikkate alın-

Çin’in kapsamlı stratejik ortağı olarak Rus- malı ve küresel ısınmanın getirdiği sorunlarla

ya, KYG’den oldukça memnundur. Çin ve Rus- mücadelede onlara yardım edilmelidir.

ya’nın “Buz İpek Yolu”nu ortak inşası, Rusya’nın KYG kapsamında işbirliğini geliştirme

Kuzey Buz Denizi’ndeki gelişimini arttırmasının sürecinde, Çin’in uluslararası alandaki söz

yanı sıra, ekonomisinin kalkınmasına da katkı hakkını güçlendirmeye özen gösterilmelidir

sağlayacaktır. Kuzey Buz Denizi’ndeki koşullar Uluslararası alanda söz hakkı, yalnızca bir karmaşık bir yapıya ve küresel ekosistem üzeülkenin uluslararası konulardaki kendi görüş ve rinde önemli bir etkiye sahiptir. Dolayısıyla, düşüncelerini açıklama hakkını ifade etmemekte, Çin-Rus işbirliğinde, özellikle Kuzey Buz Deniaynı zamanda bir ülkenin söz hakkını uluslarazi bölgesinin ekosistemini korumaya da dikkat rası arenada üretme gücünü de ifade etmektedir. edilmesi gerekmektedir. KYG’yi önerme, ilerletme ve uygulama sürecinde

KYG güzergahında yer alan her ülkenin özel Çin’in iyi niyetli tutumları Batı medyası tarafın-

durumlarına göre “beş bağlantı programı”nın dan yanlış aktarılmış ve hatta kötü niyetle mani-

inşasını güçlendirmek püle edilmiştir. Bu durumun ortaya çıkmasının

Genel olarak bakıldığında, üç mavi eko- en önemli nedeni, Çin’in uluslararası arenada söz

nomik koridor boyunca yer alan ülkelerin çoğu hakkının olmamasıdır. Bu durumu kökünden

ekonomik olarak gelişmemiş ve altyapı bakı- çözmek için yerli ve yabancı medya ile bağ kur-

mından yetersizdir. KYG’nin gelişim sürecinde, mak için adım atılmalı ve KYG’nin uygulanması

her ülkenin farklı özelliklerine göre belirli po- sürecinde, Çin’in Kuşak ve Yol güzergahında yap-

litikalar uygulanmalı, “herkese uyan bir kalıp” tıkları dünyaya anlatılmalıdır. Dahası, dünyadaki

ile körü körüne planlar yapılmamalı, yersiz bir tüm insanlara İpek Yolu’nu daha yakından tanıma

telaşla hareket edilmemelidir. Her ülkenin tari- imkanı sağlamak ve bütün yanlış anlamaları or-

hine, kültürüne, inancına saygı duyulmalı, ulu- tadan kaldırmak için güzergah üzerinde bulunan

sal özelliklere ve denizlerin koşullarına uygun insanların İpek Yolu’yla ilgili hikayeleri ve dost-

politikalar izlenmelidir. Örneğin; Çin-Okyanus- lukları anlatılmalıdır, Çin, gerçek konumunu ve

ya-Güney Pasifik Mavi Ekonomik Koridoru’nu sesini duyurmalı, kimi medya kuruluşlarının ve

inşa edilirken, Güney Pasifik ülkelerinin en acil kötü niyetli politikacıların iftiralarını ve saldırıla-

ihtiyaçları dikkate alınmalıdır. Küresel ısınma rını anında çürütmelidir. Eğer Çin, neo-emperya-

ve diğer nedenlerle deniz seviyesi yükselmeye list Amerika’nın ve onun Çin karşıtı müttefikleri-

devam etmekte ve Güney Pasifik bölgesindeki nin kötülüklerine ve yanlışlıklarına etkin şekilde

birçok ada ülkesi sular altında kalma tehlikesiyle karşılık verirse, ancak o zaman bu yanlış anlaşılan

karşı karşıyadır ki Tuvalu adası sular altında kal- ve azarlanan pasif konumundan temelli olarak

mış bilinen batık ada ülkelerinden biridir. Deniz kurtulabilir. Ancak Amerikan sosyal bilimleri-

seviyesinin artma hızına bakıldığında, Tuvalu ne olan fanatik eğilimler etkisiz hale geldiğinde

topraklarının %60’ının 50 yıl içerisinde okya- Çin, uluslararası akademik ortamda hak ettiği söz

nuslar altında kalacağı öngörülmektedir. Güney hakkına sahip olacaktır.

Kaynakça Wu, S. & Colomberg, J. (2019, Aralık 13). How does

China crack the US “Indo-Pacific strategy”? National

Cheng, S. (2020a). U.S. think tanks’ perception of the Institute for South China Sea Studies. http://www.

Belt ad Road Initiative in South Pacific Island nanhai.org.cn/review_c/402.html adresinden alındı.

countries and its enlightenment to China. Journal of Wu, Y. (2020). U.S. Aid to the Pacific island countries:

Intelligence. 39(6), pp. 12. The current state of affairs and U.S. policy.

Cheng, S. (2020b). The current situation and analysis International Forum, 3, pp. 119.

of US aids to Pacific island countries (2009-2019). Xinhuanet. (2014, Temmuz 11). China will build a new

International Forum, (3), pp.119. engine of opening up to accelerate the construction

Çin Halk Cumhuriyet Devlet Konseyi Basın Bürosu. of the 21st Century Maritime Silk Road. http://www.

(2018). China’s Arctic Policy - White Paper (Full xinhuanet.com/world/2014-07/11/c_1111578558.

Text). http://www.scio.gov.cn/ztk/ htm adresinden alındı.

dtzt/37868/37869/37871 Xinhuanet. (2015a, Mart 28). The Vision and actions

Document/1618207/1618207.htm adresinden alındı. on jointly building the Silk Road Economic Belt

Gong, T. (2020). Sanctions imposed on China by the and the 21st Century Maritime Silk Road. http://

Trump administration since its inception. Peace and www.xinhuanet.com/world/2015-

Development, (3), pp.38. 03/28/c_127631962.htm adresinden alındı.

Jin, Y. (2019). The 21st Century Maritime Silk Road”— Xinhuanet. (2015b, Kasım 7). Chinese President Xi

China’s win-win cooperation in the South Pacific Jinping delivers a speech at the National University region. COSCO, (4), pp.42. of Singapore in Singapore on Nov. 7, 2015.

Kuşak ve Yol Websitesi. (2019a, Eylül 9). Illustration: http://www.xinhuanet.com/politics/2015-

Six-year transcript of the BRI. https://www.yidaiyilu. 11/07/c_1117071978.htm adresinden alındı. gov.cn/xwzx/gnxw/102792.htm adresinden alındı. Xinhuanet. (2017a, Haziran 20). The vision for Kuşak ve Yol Websitesi. (2019b, Mayıs 22). The Belt and

Road Initiative progress, contributions and maritime cooperation under the Belt and Road

prospects. https://www.yidaiyilu.gov.cn/zchj/ Initiative. http://www.xinhuanet.com/politics/2017-

qwfb/86697.htm adresinden alındı. 06/20/c_1121176798.htm adresinden alındı.

Li, X., & Xue, L. (2015). The 21st century maritime Xinhuanet. (2017b, Temmuz 4). Xi Jinping meets with

silk road: Security risks and countermeasures. Pacific prime minister Dmitry Medvedev of Russia. http://

Journal, 23(7), 54-55. www.xinhuanet.com/world/2017-

Qi, G. (2020). Port of Piraeus in Greece. Chinese 07/04/c_1121263419.htm adresinden alındı.

Investments, (3), pp. 63. Xinhuanet. (2020, Haziran 18). Xi Jinping delivered Sun, J. (2020). BRI and the theoretical innovation a written speech to a high-level video conference of international cooperation: Culture, concepts and

practice. China International Studies, 3, pp. 20. on international cooperation under the Belt and

Road Initiative. http://www.xinhuanet.com/ Sun, S., & Wang, H. (2020). Piraeus Port Project: A

successful example of China-Greece cooperation. world/2020-06/18/c_1126132341.htm adresinden

World Affairs, 1, pp. 45 alındı.

Ulusal Bilgi Merkezi. (2018). Big Data Center of “Belt Yang, X., & Gao, Z. (2019). Conception of the

and Road”. http://www.sic.gov.cn/archiver/SIC/ construction of free trade Port (Gwadar Port) in

UpFile/Files/Default/20180509162109827517.pdf China-Pakistan Economic Corridor. Macroeconomic

adresinden alındı. Management, 9, pp. 77.

Wang, S., & Wang, Y. (2015). On the historical Zhang, L., & Hu, F. (2019). Changes in Japan’s

significance of Xi Jinping’s visit to Pacific island attitudes towards the BRI and opportunities. People’s

countries. Chinese Strategy, 12, pp.56. Forum•Academic Frontier, 2, pp. 86-94.

Wei, Z. (2020). New development, new trends and Zhou Shan Port. (2020, Ocak 15). An inventory of

impact assessment of US Indo-Pacific strategy. China’s projects along the “Ice Silk Road”. http://port.

People’s Forum•Academic Frontier. Çevrimiçi yayın. zhoushan.gov.cn/art/2020/1/15/

https://doi.org/10.16619/j.cnki.rmltxsqy.2020.30.018 art_1571538_41715657.html adresinden alındı.